Obezite Ameliyatı Nedir? Türleri, Riskleri ve Ameliyat Sonrası Bakım

Obezite ameliyatı nedir, kimlere uygulanabilir? Tüp mide, gastrik bypass, ameliyat öncesi hazırlık, riskler, beslenme ve ameliyat sonrası bakım hakkında bilimsel bilgiler.

Obezite Ameliyatı Nedir?

Obezite, yalnızca fazla kilo olarak değerlendirilmemesi gereken, birçok sistemi etkileyebilen kronik ve karmaşık bir sağlık sorunudur. Genetik özellikler, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, uyku, hormonal ve metabolik faktörler, kullanılan bazı ilaçlar, çevresel koşullar ve psikososyal etkenler obezitenin gelişiminde rol oynayabilir.

Obezite tedavisi de bu nedenle tek bir yöntemden oluşmaz.

Beslenme düzenlemeleri, fiziksel aktivite, davranış değişiklikleri, uygun hastalarda ilaç tedavileri ve belirli koşullarda metabolik-bariatrik cerrahi tedavinin parçalarıdır.

Halk arasında obezite ameliyatı, mide küçültme ameliyatı veya tüp mide ameliyatı gibi ifadeler kullanılmaktadır. Tıbbi olarak ise metabolik ve bariatrik cerrahi kavramı daha kapsamlıdır.

Obezite ameliyatının temel amacı yalnızca kişinin daha az yemek yemesini sağlamak değildir. Uygulanan yönteme bağlı olarak mide hacmi, besinlerin sindirim sistemi içerisindeki geçişi, açlık-tokluk mekanizmaları ve metabolik yanıtlar değişebilir.

Ancak önemli bir nokta vardır:

Obezite ameliyatı tek başına bütün sorunu ortadan kaldıran bir işlem değildir.

Cerrahi sonrasında beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi, düzenli kontroller, gerekli vitamin-mineral desteği, fiziksel aktivite ve uzun dönem tıbbi takip önemlidir.

Obezite Nedir?

Obezite, vücutta sağlığı olumsuz etkileyebilecek düzeyde aşırı yağ dokusu birikimiyle karakterize kronik bir hastalıktır.

Değerlendirmede sık kullanılan yöntemlerden biri beden kitle indeksi (BKİ) hesabıdır.

BKİ şu şekilde hesaplanır:

BKİ = Vücut ağırlığı (kg) / Boy² (metre)

Örneğin 100 kilogram ağırlığında ve 1,70 metre boyunda bir kişinin BKİ değeri yaklaşık 34,6 kg/m²’dir.

BKİ önemli bir tarama aracıdır ancak tek başına kişinin bütün metabolik risklerini göstermez. Bel çevresi, vücut kompozisyonu, diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması ve kardiyovasküler riskler de değerlendirmeye katılabilir.

Obezite Neden Önemlidir?

Obezitenin etkileri yalnızca tartıda görülen rakamlarla sınırlı değildir.

Obezite;

• Tip 2 diyabet,
• hipertansiyon,
• dislipidemi,
• uyku apnesi,
• karaciğer yağlanması,
• eklem hastalıkları,
• hareket kısıtlılığı,
• gastroözofageal reflü,
• kardiyovasküler hastalıklar,
• bazı üreme sorunları

ile ilişkili olabilir.

Bu nedenle obezite tedavisinin amacı yalnızca kilo kaybı değildir. Asıl hedef kişinin metabolik sağlığını, hareket kapasitesini ve genel sağlık durumunu iyileştirmektir.

Obezite Ameliyatı Kimlere Yapılabilir?

Obezite ameliyatı kararı yalnızca kiloya bakılarak verilmez.

Güncel uluslararası ASMBS/IFSO kılavuzlarında metabolik-bariatrik cerrahi, BKİ 35 kg/m² ve üzerinde olan bireylerde eşlik eden hastalıkların bulunup bulunmamasından bağımsız olarak önerilmektedir. Tip 2 diyabet ve BKİ 30 kg/m² veya üzerinde olduğunda da metabolik-bariatrik cerrahi öneriler arasında bulunmaktadır. BKİ 30–34,9 kg/m² arasında olup cerrahi dışı yöntemlerle kalıcı ve yeterli kilo kaybı veya metabolik düzelme sağlanamayan seçilmiş kişilerde de cerrahi değerlendirilebilir.

Ancak bunlar genel bilimsel kriterlerdir.

Türkiye’de hastanın ameliyata uygunluğu yürürlükteki mevzuat, ulusal klinik protokoller ve yetkili sağlık kuruluşundaki multidisipliner değerlendirme çerçevesinde belirlenmelidir.

Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, önceki ameliyatları, kullanılan ilaçları, beslenme davranışları, psikolojik durumu, anestezi riski ve uzun dönem takip programına uyum gösterebilme durumu değerlendirilir.

Yani sadece “BKİ yüksek” demek yeterli değildir.

Karar kişiye özeldir.

Obezite Ameliyatı Öncesinde Neler Değerlendirilir?

Obezite ameliyatı öncesindeki değerlendirme ameliyatın kendisi kadar önemlidir.

Hastanın ayrıntılı tıbbi öyküsü alınır. Daha önce geçirilen ameliyatlar, kronik hastalıklar, alerjiler, sigara ve alkol kullanımı, kullanılan ilaçlar ve mevcut beslenme alışkanlıkları sorgulanabilir.

Hekimin gerekli görmesi halinde laboratuvar incelemeleri yapılabilir.

Bunlar hastaya göre değişmekle birlikte;

tam kan sayımı, kan şekeri, HbA1c, böbrek fonksiyonları, karaciğer fonksiyonları, elektrolitler, demir ve ferritin, B12 vitamini, folat, D vitamini, tiroid fonksiyonları ve pıhtılaşma testleri gibi tetkikleri içerebilir.

Bazı hastalarda kardiyoloji, göğüs hastalıkları, endokrinoloji, psikiyatri veya diğer uzmanlık alanlarının değerlendirmesi gerekebilir.

Gerekli laboratuvar tetkiklerinin planlandığı kişilerde kan örneğinin uygun koşullarda alınması önemlidir. Sağlık kuruluşuna gitmekte güçlük yaşayan ve mevzuat açısından uygun hastalarda evde kan alma hizmetleri, yalnızca yetkili sağlık hizmeti kapsamında değerlendirilebilir.

Burada önemli olan tetkiki kimin istediği ve sonucun kim tarafından yorumlandığıdır.

Evde kan alma, doktor muayenesinin yerine geçmez.

Obezite Ameliyatı Çeşitleri Nelerdir?

Metabolik ve bariatrik cerrahide farklı ameliyat teknikleri bulunmaktadır. Her yöntem her hasta için uygun değildir.

Günümüzde uygulanan başlıca yöntemler arasında:

• Sleeve gastrektomi,
• Roux-en-Y gastrik bypass,
• biliopankreatik diversiyon-duodenal switch,
• SADI-S,
• tek anastomozlu gastrik bypass

gibi cerrahi yöntemler bulunmaktadır.

Hangi yöntemin tercih edileceğine cerrah ve ilgili multidisipliner ekip hastanın klinik özelliklerini değerlendirerek karar verir.

Tüp Mide Ameliyatı Nedir?

Tüp mide ameliyatının tıbbi adı sleeve gastrektomidir.

Bu operasyonda midenin önemli bir bölümü cerrahi olarak çıkarılarak geride daha dar, tüp biçiminde bir mide bırakılır.

Böylece mide kapasitesi azalır.

Ancak mekanizma bundan ibaret değildir. Gastrointestinal hormonlar ve açlık-tokluk sinyalleri üzerinde de değişiklikler meydana gelebilir.

Tüp mide ameliyatından sonra hastanın küçük porsiyonlarla beslenmesi gerekir. Özellikle erken dönemde sıvı ve protein alımının planlanması önem taşır.

Gastrik Bypass Nedir?

Gastrik bypass ameliyatlarında mide daha küçük bir bölüme ayrılır ve ince bağırsağın belirli bölümüyle yeni bir gastrointestinal bağlantı oluşturulur.

En bilinen yöntemlerden biri Roux-en-Y gastrik bypasstır.

Bu operasyon hem alınabilecek besin miktarını hem de metabolik süreçleri etkileyebilir.

Bazı hastalarda tip 2 diyabetin kontrolünde belirgin metabolik yararlar görülebilir.

Ancak besin emilimindeki değişiklik nedeniyle vitamin ve mineral eksikliklerinin uzun süre takip edilmesi özellikle önemlidir.

Tüp Mide mi, Gastrik Bypass mı?

Bu sorunun herkese uygun tek bir cevabı yoktur.

Hastanın;

• BKİ değeri,
• reflü varlığı,
• diyabet durumu,
• beslenme davranışları,
• önceki karın ameliyatları,
• kullanılan ilaçlar,
• vitamin-mineral durumu,
• genel sağlık durumu

değerlendirilir.

Cerrahi yöntemi hastanın internetten yaptığı karşılaştırmayla seçmesi doğru değildir.

Bir hasta için avantajlı olan operasyon başka bir hasta için uygun olmayabilir.

Obezite Ameliyatı Öncesi Beslenme

Cerrah veya diyetisyen bazı hastalarda ameliyat öncesinde özel bir beslenme programı önerebilir.

Amaçlardan biri karaciğer hacmini ve karın içi yağlanmayı azaltarak cerrahi işlemi kolaylaştırmaktır.

Protein, enerji ve sıvı miktarı kişiye göre planlanmalıdır.

İnternette bulunan “ameliyat öncesi şok diyetler” herkes için uygun değildir.

Obezite Ameliyatından Sonra İlk Günler

Ameliyat sonrasında hastanın yaşamsal bulguları yakından takip edilir.

Nabız, kan basıncı, solunum, oksijen satürasyonu, ağrı düzeyi, idrar çıkışı ve genel klinik durum izlenebilir.

Erken mobilizasyon özellikle önemlidir.

Hasta cerrahın izin verdiği zamanda ayağa kaldırılır ve yürümeye teşvik edilir. Bunun amaçlarından biri venöz tromboembolizm riskini azaltmaktır.

Solunum egzersizleri de ameliyat sonrası bakımın önemli parçalarından olabilir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Evde Bakım

Taburculuk, tedavinin bittiği anlamına gelmez.

Tam tersine yeni bir dönem başlar.

Obezite ameliyatı sonrası evde bakım sürecinde hastanın cerrahının verdiği taburculuk talimatları temel alınmalıdır.

Yara yerleri takip edilmeli, beslenme programına uyulmalı, yeterli sıvı alımı sağlanmalı ve reçete edilen ilaçlar doğru kullanılmalıdır.

Gerekli görülen durumlarda ve yetkili sağlık hizmeti kapsamında evde pansuman, evde enjeksiyon, evde kan alma, evde serum, evde idrar sondası takılması veya evde dikiş alma gibi hemşirelik girişimleri gündeme gelebilir.

Ancak bunların hiçbiri rutin olarak her obezite ameliyatı hastasına gerekli değildir.

İşlemler yalnızca klinik gereklilik ve ilgili sağlık profesyonelinin planlaması doğrultusunda uygulanmalıdır.

Obezite Ameliyatı Sonrası Yara Bakımı

Laparoskopik obezite ameliyatlarında karın bölgesinde birkaç küçük cerrahi kesi bulunabilir.

Bu bölgelerin temiz ve kuru tutulması önemlidir.

Yara yerinde;

artan kızarıklık, şişlik, kötü kokulu akıntı, irin, giderek artan ağrı, kanama veya açılma görülmesi halinde sağlık ekibine haber verilmelidir.

Ateşin eşlik etmesi enfeksiyon açısından ayrıca değerlendirme gerektirir.

Hekim tarafından pansuman önerilen ve sağlık kuruluşuna ulaşmakta güçlük yaşayan uygun hastalarda evde pansuman sağlık hizmetinin devamlılığını destekleyebilir.

Fakat evde pansuman sırasında yalnızca yara örtüsünün değiştirilmesi değil, yaranın görünümünün değerlendirilmesi de önemlidir.

Her cerrahi yara aynı değildir.

Bu nedenle evde pansuman uygulamasında kullanılacak materyal de yaranın özelliklerine ve hekim önerisine göre belirlenmelidir.

Ameliyat sonrasında evde pansuman ihtiyacı varsa aseptik kurallara uyulması önem taşır.

Kızarıklık genişliyorsa yalnızca evde pansuman yaparak beklemek doğru değildir.

Akıntı artmışsa evde pansuman tek başına yeterli olmayabilir.

Yara açılması gelişmişse evde pansuman öncesinde cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Özellikle obezite ameliyatı sonrasında karın ağrısı ve sistemik belirtilerin eşlik ettiği durumlarda sorun yalnızca cilt yarası olarak değerlendirilmemelidir.

Dolayısıyla evde pansuman, gerekli olduğunda profesyonel bakımın bir parçasıdır; cerrahi kontrolün alternatifi değildir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Evde Serum Gerekir mi?

Her obezite ameliyatından sonra evde serum uygulanması gerekmez.

Bu önemli.

Ameliyat sonrası dönemde ağızdan yeterli sıvı alamama, sürekli kusma veya dehidratasyon belirtileri gelişen hastanın öncelikle neden açısından değerlendirilmesi gerekir.

“Bir serum takalım, geçer” yaklaşımı güvenli değildir.

Çünkü kusmanın altında cerrahi bir komplikasyon bulunabilir.

Bu nedenle evde serum uygulamasından önce hastanın klinik durumu ve hekim planı önem taşır.

Özellikle devamlı kusma varsa evde serum tek başına çözüm olarak görülmemelidir.

Şiddetli karın ağrısı eşlik ediyorsa evde serum uygulayıp hastane değerlendirmesini geciktirmek riskli olabilir.

Nabız hızlanmışsa, ateş varsa veya genel durum bozuluyorsa evde serum yerine öncelik acil tıbbi değerlendirmedir.

Uygun hastada, hekim tarafından planlanan intravenöz tedavinin sağlık hizmeti kapsamında uygulanması gerekiyorsa evde serum hizmeti değerlendirilebilir.

Fakat obezite ameliyatından sonra evde serum rutin bir uygulama değildir.

Hastanın sıvı ihtiyacının mümkün olduğunca ağızdan karşılanması, cerrahın belirlediği beslenme programına uyulması önemlidir.

Sıvı alımında ciddi güçlük yaşanıyorsa evde serum gerekip gerekmediğine karar verilmeden önce neden araştırılmalıdır.

Özetle evde serum, gerekli hastada sağlık profesyonelinin planlamasıyla uygulanabilecek destekleyici bir girişimdir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Evde Enjeksiyon

Obezite ameliyatlarından sonra bazı hastalara hekim tarafından enjeksiyon şeklinde uygulanması gereken ilaçlar reçete edilebilir.

Örneğin venöz tromboembolizm riskinin azaltılması amacıyla bazı hastalarda antikoagülan tedavi planlanabilir.

Ancak ilaç, doz ve kullanım süresi hastaya göre değişir.

Bu nedenle evde enjeksiyon uygulaması reçete edilen tedaviye göre yapılmalıdır.

Hastanın kendi kendine uygulama konusunda eğitilmesi mümkün olabilir. Uygulamanın sağlık profesyoneli tarafından yapılması gerekiyorsa evde enjeksiyon hizmetinden yararlanılması değerlendirilebilir.

Evde enjeksiyon sırasında doğru ilaç, doğru doz, doğru hasta, doğru zaman ve doğru uygulama yolu kontrol edilmelidir.

Kan sulandırıcı ilaç kullanılıyorsa evde enjeksiyon sonrasında küçük morluklar oluşabilir.

Ancak genişleyen hematom, kontrol edilemeyen kanama veya olağan dışı morarmalar değerlendirilmelidir.

Evde enjeksiyon yapılması ilacın doktor kontrolü olmadan başlanabileceği anlamına gelmez.

Benzer şekilde evde enjeksiyon hizmeti ilaç reçete etme hizmeti değildir.

Obezite ameliyatı sonrasında reçetelenmiş tedavinin uygulanması gerektiğinde evde enjeksiyon hastanın bakım planının bir parçası olabilir.

Özellikle hareket etmekte güçlük çeken hastalarda evde enjeksiyon sağlık hizmetine erişimi kolaylaştırabilir.

Fakat her obezite ameliyatı hastasının evde enjeksiyon ihtiyacı bulunmaz.

Obezite Ameliyatından Sonra Kan Tahlilleri

Uzun dönem takip çok önemlidir.

Özellikle bazı bariatrik cerrahi yöntemlerinden sonra vitamin ve mineral eksiklikleri gelişebilir.

Hekimin belirlediği aralıklarla;

tam kan sayımı, demir, ferritin, B12 vitamini, folat, D vitamini, kalsiyum ve diğer gerekli biyokimyasal testler değerlendirilebilir.

Gastrik bypass gibi emilimi daha fazla etkileyen ameliyatlarda takip ayrıca önem kazanabilir.

Kontrol tetkikleri için sağlık kuruluşuna gidemeyen uygun hastalarda evde kan alma hizmeti kullanılabilir.

Ancak evde kan alma sonrasında sonuçların mutlaka ilgili hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Örneğin evde kan alma ile saptanan düşük ferritin tek başına rastgele demir tedavisi başlanması için yeterli değildir.

Benzer şekilde B12 düşüklüğü tespit edildiğinde evde kan alma sonucuyla birlikte hastanın klinik durumu değerlendirilir.

Düzenli evde kan alma, yalnızca doktor tarafından gerekli görülmüş laboratuvar takiplerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olabilir.

Ameliyat sonrasında halsizlik yaşayan bir hastada evde kan alma ile anemi veya bazı beslenme eksikliklerinin araştırılması planlanabilir.

Saç dökülmesi, aşırı yorgunluk veya kas güçsüzlüğü gibi şikâyetlerde de doktor gerekli görürse evde kan alma ile tetkik isteyebilir.

Uzun dönem bariatrik cerrahi takibinde evde kan alma hastane kontrolünün yerine geçmez.

Tetkik, değerlendirmenin yalnızca bir bölümüdür.

Bu nedenle evde kan alma sonuçları klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.

Obezite Ameliyatı Sonrası İdrar Sondası

Obezite ameliyatı sırasında veya hemen sonrasında bazı hastalarda idrar sondası kullanılabilir. Ancak her hastada uzun süreli sonda kullanılması gerekmez.

Sonda mümkün olan en kısa uygun sürede çıkarılmaya çalışılır.

Çünkü gereksiz üriner kateter kullanımı enfeksiyon riskini artırabilir.

Taburculuk sonrasında idrar yapamama gelişirse neden araştırılmalıdır.

Bu durumda evde idrar sondası takılması otomatik ilk seçenek olarak düşünülmemelidir.

Öncelikle mesanenin doluluk durumu ve idrar yapamamanın nedeni değerlendirilmelidir.

Hekim tarafından üriner kateterizasyon gerekli görülürse evde idrar sondası takılması uygun sağlık hizmeti koşullarında gerçekleştirilebilir.

Evde idrar sondası takılması steril tekniğe dikkat edilmesi gereken invaziv bir uygulamadır.

Gereksiz evde idrar sondası takılması enfeksiyon riskini artırabileceğinden yalnızca endikasyon bulunduğunda yapılmalıdır.

Sonda mevcutken idrar akışının durması durumunda da doğrudan yeni bir evde idrar sondası takılması kararı verilmemelidir.

Kateterin kıvrılması, tıkanması veya mesane ile ilişkili başka sorunlar değerlendirilmelidir.

Evde idrar sondası takılması gereken hastalarda uygun kateter seçimi de önemlidir.

Kanlı idrar, şiddetli ağrı veya kateter yerleştirilmesinde direnç varsa evde idrar sondası takılması zorlanarak sürdürülmemelidir.

Gerekli durumlarda ürolojik değerlendirme gerekir.

Sonuç olarak evde idrar sondası takılması, obezite ameliyatının rutin bir devam uygulaması değildir; yalnızca tıbbi gereklilik halinde gündeme gelir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Dikişler Ne Zaman Alınır?

Bu tamamen kullanılan kapatma yöntemine bağlıdır.

Bazı cerrahi kesiler kendiliğinden eriyen sütürlerle kapatılır. Bazılarında alınması gereken dikişler veya stapler kullanılabilir.

Dolayısıyla “obezite ameliyatından sonra dikişler kesin şu gün alınır” şeklinde herkes için geçerli bir süre vermek doğru değildir.

Cerrahın taburculuk önerisi esas alınmalıdır.

Alınması gereken sütür bulunan hastalarda evde dikiş alma, uygun hastalarda ve cerrahın belirlediği zamanda sağlık profesyoneli tarafından gerçekleştirilebilir.

Fakat evde dikiş alma öncesinde yaranın kapanma durumu değerlendirilmelidir.

Yara kenarlarında ayrılma varsa evde dikiş alma işlemi ertelenebilir ve cerrahi görüş gerekebilir.

Enfeksiyon şüphesi varsa yalnızca evde dikiş alma yapılıp bakım sonlandırılmamalıdır.

Dikişlerin bir kısmının alınması veya farklı zamanda çıkarılması gerektiğine sağlık profesyoneli karar verebilir.

Bu nedenle evde dikiş alma standart bir takvim işlemi değildir.

Cerrah 10. gün kontrolü önerdiyse evde dikiş alma zamanlaması da bu plana göre değerlendirilmelidir.

Kendiliğinden eriyen dikişlerde ise evde dikiş alma gerekmeyebilir.

Hasta hangi sütürün kullanıldığını bilmiyorsa evde dikiş alma öncesinde epikriz veya ameliyat notunun kontrol edilmesi yararlı olabilir.

Uygun koşullarda yapılan evde dikiş alma, sağlık kuruluşuna gitmekte güçlük yaşayan hastaların bakım sürecini kolaylaştırabilir.https://rezonanssaglik.com/dikis-alma-evde-pansuman-evde-yara-bakimi/

Obezite Ameliyatından Sonra Beslenme Nasıl Olur?

Ameliyat sonrası beslenme aşamalı şekilde ilerler.

Program ameliyat türüne ve cerrahi ekibin protokolüne göre farklılık gösterebilir.

Genellikle erken dönemde sıvı ağırlıklı beslenmeden başlanarak kıvamı giderek artan gıdalara geçilir.

Protein alımı önemlidir.

Sıvı tüketimi önemlidir.

Porsiyon kontrolü önemlidir.

Yemekleri hızlı tüketmemek gerekir.

Hastaların yemek yerken küçük lokmalar alması ve iyi çiğnemesi önerilebilir.

Yemek sırasında ve hemen çevresinde sıvı tüketimi konusunda cerrahi ekibin verdiği programa uyulmalıdır.

Obezite Ameliyatı Sonrası Vitamin ve Mineral Eksiklikleri

Bariatrik cerrahiden sonra vitamin-mineral takibi yaşam boyu önem taşıyabilir.

Özellikle;

• demir,
• B12 vitamini,
• folat,
• D vitamini,
• kalsiyum,
• tiamin (B1)

gibi mikrobesinlerin eksiklikleri görülebilir.

Risk uygulanan ameliyat türüne göre değişir.

Bu nedenle kontrol tetkikleri ihmal edilmemelidir.

Hekimin istediği kontroller için evde kan alma seçeneği uygun hastalarda değerlendirilebilir. Gerektiğinde evde kan alma ile belirlenen değerler üzerinden tedavi yeniden düzenlenebilir.

B12 gibi bazı tedavilerin enjeksiyon şeklinde uygulanması gerektiğinde ve hekim tarafından reçete edildiğinde evde enjeksiyon uygulanması söz konusu olabilir.

Ancak laboratuvar sonucu olmadan gelişigüzel evde enjeksiyon veya intravenöz vitamin uygulamalarına yönelmek uygun değildir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Saç Dökülmesi

Ameliyattan sonraki aylarda bazı hastalarda saç dökülmesi görülebilir.

Hızlı kilo kaybı, yetersiz protein alımı ve bazı vitamin-mineral eksiklikleri buna katkıda bulunabilir.

Saç dökülmesinde doğrudan rastgele vitamin başlanması yerine neden araştırılmalıdır.

Hekim gerekli görürse laboratuvar tetkikleri yapılabilir.

Bu durumda evde kan alma seçeneği, sağlık kuruluşuna gitmekte zorlanan uygun hastalar için düşünülebilir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Bulantı ve Kusma

Bulantı ve kusma ameliyat sonrasında görülebilir.

Ancak devamlı kusma normal kabul edilmemelidir.

Çok hızlı yemek, fazla miktarda tüketmek veya beslenme aşamalarına uymamak kusmaya neden olabilir. Bunun yanında cerrahi komplikasyonlar da değerlendirilmelidir.

Özellikle hasta hiçbir sıvıyı tutamıyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Bu durumda yalnızca evde serum yaptırmak doğru yaklaşım olmayabilir.

Evde serum sıvı kaybını geçici olarak desteklese bile kusmanın nedenini tedavi etmez.

Obezite Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi bariatrik cerrahinin de komplikasyon riskleri bulunmaktadır.

Erken dönemde;

kanama, enfeksiyon, venöz tromboembolizm, anestezi komplikasyonları ve cerrahi bağlantı veya stapler hattından kaçak gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.

Uzun dönemde ise ameliyat türüne göre;

beslenme eksiklikleri, safra taşı, ülser, reflü, darlık, fıtık, dumping sendromu veya kilo geri alımı gibi sorunlar görülebilir.

Risk düzeyi hastaya ve yapılan operasyona göre değişir.

Bu nedenle ameliyat öncesinde kişisel risklerin cerrah tarafından açıklanması önemlidir.

Kaçak Nedir?

Bariatrik cerrahinin erken dönemde özellikle dikkat edilen komplikasyonlarından biri gastrointestinal sistemden kaçaktır.

Stapler veya cerrahi bağlantı hattından mide-bağırsak içeriğinin karın boşluğuna sızması ciddi bir durumdur.

Belirtiler her hastada aynı olmayabilir.

Ancak açıklanamayan nabız yüksekliği, ateş, giderek artan karın ağrısı, nefes darlığı veya genel durumda bozulma gibi belirtiler önemsenmelidir.

Böyle bir durumda evde serum veya evde pansuman yaparak beklemek uygun değildir.

Acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Kanama Belirtileri Nelerdir?

Ameliyat sonrası kanama iç veya dış kanama şeklinde olabilir.

Baş dönmesi, bayılacak gibi olma, belirgin halsizlik, nabız hızlanması, tansiyon düşmesi veya kanlı kusma/dışkılama gibi belirtiler değerlendirme gerektirir.

Bu durumda evde kan alma yapıp hemoglobin sonucunu beklemek acil değerlendirmeyi geciktirmemelidir.

Pıhtı Riski ve Erken Yürümenin Önemi

Obezite ve büyük cerrahi girişimler venöz tromboembolizm açısından risk oluşturabilir.

Bu nedenle hastalar genellikle uygun zamanda erken mobilizasyona teşvik edilir.

Bazı hastalarda mekanik önlemler ve hekim tarafından reçete edilen antikoagülan ilaçlar kullanılabilir.

Antikoagülanın evde devam etmesi gerekiyorsa evde enjeksiyon uygulanabilir veya uygun hastaya kendi kendine uygulama eğitimi verilebilir.

Ancak antikoagülan evde enjeksiyon dozu hastanın kendi kararıyla değiştirilmemelidir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Ne Zaman Acil Yardım Alınmalıdır?

Bazı belirtiler beklenmemelidir.

Özellikle;

şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, devamlı kusma, yüksek ateş, belirgin nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, hızlı kalp atımı, ciddi kanama, tek taraflı bacakta ani şişme-ağrı veya genel durumda hızlı kötüleşme varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Bu belirtilerde evde serum, evde enjeksiyon, evde pansuman, evde kan alma, evde idrar sondası takılması veya evde dikiş alma gibi planlı evde sağlık işlemleri acil değerlendirmeyi geciktirmemelidir.

Obezite Ameliyatından Sonra Kilo Verme Süreci

Kilo kaybının miktarı ve hızı kişiden kişiye değişir.

Ameliyat türü, başlangıç kilosu, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, metabolik durum ve takip programına uyum sonucu etkileyebilir.

İlk aylarda kilo kaybı genellikle daha hızlıdır.

Zaman içerisinde hız azalabilir.

Burada yalnızca tartıdaki sayı değil, metabolik sağlık ve vücut kompozisyonundaki değişiklikler de önemlidir.

Obezite Ameliyatından Sonra Tekrar Kilo Alınır mı?

Evet, bazı kişilerde zaman içinde belirli miktarda kilo geri alımı görülebilir.

Bu durum ameliyatın mutlaka başarısız olduğu anlamına gelmez.

Beslenme davranışları, fiziksel aktivite, hormonal-metabolik faktörler, psikolojik durum ve anatomik değişiklikler araştırılabilir.

Önemli olan hastayı suçlamak değil, nedeni belirlemektir.

Obezite kronik bir hastalıktır.

Takibi de uzun dönemlidir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Egzersiz

Hareket ameliyat sonrası iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

İlk dönemde genellikle yürüyüşle başlanır.

Ağır egzersiz ve ağırlık kaldırma için cerrahın izin verdiği süre beklenmelidir.

Zaman içerisinde fiziksel aktivitenin artırılması hem kilo kontrolüne hem de kas kütlesinin korunmasına yardımcı olabilir.

Obezite Ameliyatı Sonrası Gebelik

Bariatrik cerrahi sonrasında gebelik planlayan kadınların kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile bariatrik cerrahi ekibi tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Hızlı kilo kaybının yaşandığı erken dönemde gebelik genellikle önerilmez.

Gebelik planlandığında özellikle demir, folat, B12, D vitamini ve diğer beslenme parametrelerinin takibi önem kazanır.

Bu dönemde hekim tarafından istenen tetkiklerin evde kan alma ile yapılması uygun hastalarda mümkün olabilir.

Obezite Ameliyatından Sonra Evde Sağlık Hizmetlerinin Yeri

Obezite ameliyatı geçiren herkesin evde profesyonel sağlık hizmetine ihtiyacı yoktur.

Ancak hareket kısıtlılığı bulunan, sağlık kuruluşuna ulaşmakta zorlanan veya hekimi tarafından belirli girişimler planlanan hastalarda evde sağlık hizmetleri destekleyici olabilir.

Bu kapsamda uygun hastalarda:

Evde pansuman, cerrahi yaranın planlanan bakımında;

evde enjeksiyon, reçete edilmiş enjeksiyon tedavisinin uygulanmasında;

evde kan alma, kontrol laboratuvar tetkiklerinde;

evde serum, yalnızca klinik değerlendirme ve tıbbi planlama sonrasında gerekli intravenöz tedavinin uygulanmasında;

evde idrar sondası takılması, tıbbi endikasyon bulunan hastalarda;

evde dikiş alma ise cerrahın belirlediği zamanda ve uygun yara koşullarında uygulanabilir.

Bu hizmetlerin hiçbiri acil servis, hekim muayenesi veya cerrahi kontrolün alternatifi değildir.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Obezite ameliyatı nedir?

• Obezite ameliyatı, uygun hastalarda obezitenin ve obeziteyle ilişkili metabolik hastalıkların tedavisinde kullanılan cerrahi yöntemlerin genel adıdır. Günümüzde metabolik ve bariatrik cerrahi terimi de kullanılmaktadır.

En sık yapılan obezite ameliyatı hangisidir?

• Sleeve gastrektomi (tüp mide) ve gastrik bypass yaygın kullanılan yöntemler arasındadır. Hangi yöntemin uygun olduğuna hastanın özelliklerine göre karar verilir.

Obezite ameliyatı herkese yapılabilir mi?

• Hayır. Cerrahi karar multidisipliner değerlendirme sonucunda verilmelidir. BKİ yanında metabolik hastalıklar, cerrahi riskler, beslenme durumu ve uzun dönem takibe uyum gibi birçok faktör değerlendirilir.

Tüp mide ameliyatı nedir?

• Midenin büyük bölümünün çıkarılarak daha küçük, tüp biçiminde bir mide oluşturulduğu bariatrik cerrahi yöntemidir.

Gastrik bypass nedir?

• Midenin küçük bir bölümü ile ince bağırsak arasında yeni bir geçiş oluşturulan ve hem gıda alımını hem metabolik süreçleri etkileyebilen cerrahi yöntemdir.

Obezite ameliyatından sonra evde serum yapılır mı?

• Her hastaya gerekmez. Evde serum, yalnızca tıbbi olarak gerekli olduğunda ve uygun sağlık hizmeti planlaması kapsamında uygulanmalıdır. Sürekli kusma veya ciddi sıvı kaybı varsa önce neden araştırılmalıdır.

Ameliyat sonrası evde enjeksiyon yapılabilir mi?

• Hekim tarafından enjeksiyon şeklinde ilaç reçete edilmişse uygun koşullarda evde enjeksiyon uygulanabilir. İlaç ve doz hekim tarafından belirlenmelidir.

Obezite ameliyatından sonra evde pansuman gerekir mi?

• Her hastada gerekmeyebilir. Cerrah pansuman önerdiyse uygun hastalarda evde pansuman yapılabilir. Enfeksiyon veya yara açılması şüphesinde cerrahi değerlendirme gerekir.

Evde kan alma ile ameliyat sonrası kontroller yapılabilir mi?

• Hekim tarafından istenen laboratuvar testleri uygun hastalarda evde kan alma yoluyla gerçekleştirilebilir. Sonuçların ilgili hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Evde idrar sondası takılması obezite ameliyatından sonra gerekli midir?

• Rutin değildir. İdrar retansiyonu veya başka tıbbi nedenlerle doktor tarafından kateterizasyon gerekli görülürse evde idrar sondası takılması uygun koşullarda gerçekleştirilebilir.

Obezite ameliyatından sonra evde dikiş alma yapılabilir mi?

• Alınması gereken dikiş bulunuyorsa, yara uygun şekilde iyileşmişse ve cerrahın önerdiği zaman gelmişse evde dikiş alma sağlık profesyoneli tarafından gerçekleştirilebilir.

Ameliyattan sonra neden vitamin takibi gerekir?

• Özellikle bazı bariatrik ameliyatlardan sonra besin alımı ve emilim değişebilir. Demir, B12, folat, D vitamini, kalsiyum ve diğer mikrobesin eksiklikleri gelişebileceği için düzenli takip önemlidir.

Ameliyattan sonra saç dökülmesi normal mi?

• İlk aylarda hızlı kilo kaybı, düşük protein alımı veya beslenme eksiklikleriyle ilişkili saç dökülmesi görülebilir. Uzun süren veya belirgin saç dökülmesinde tıbbi değerlendirme gerekir.

Ameliyat sonrası sürekli kusma olursa ne yapılmalıdır?

• Sürekli kusma değerlendirilmelidir. Hasta sıvı alamıyorsa veya kusmaya şiddetli karın ağrısı, ateş, hızlı nabız ya da genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Obezite ameliyatından sonra tekrar kilo alınabilir mi?

• Evet. Zaman içinde bir miktar kilo geri alımı görülebilir. Belirgin kilo artışında beslenme davranışları, fiziksel aktivite, metabolik faktörler ve gerektiğinde anatomik nedenler değerlendirilmelidir.

SONUÇ

Obezite ameliyatı, obezite tedavisinde uygun hastalarda kullanılabilen bilimsel temelli tedavi seçeneklerinden biridir. Ancak ameliyat kararı yalnızca vücut ağırlığına veya beden kitle indeksine bakılarak verilmemelidir.

Hastanın bütüncül değerlendirilmesi gerekir.

Tüp mide, gastrik bypass ve diğer metabolik-bariatrik cerrahi yöntemlerin farklı avantajları, sınırlılıkları ve komplikasyonları vardır. Hangi yöntemin uygun olduğuna yetkili cerrahi ekip tarafından kişiye özel değerlendirme sonucunda karar verilmelidir.

Ameliyat sonrası dönem de en az operasyon kadar önemlidir.

Beslenme programına uyum, yeterli protein ve sıvı alımı, fiziksel aktivite, vitamin-mineral kontrolleri ve düzenli hekim takibi uzun dönem başarının temel parçalarıdır.

Gerekli ve uygun hastalarda evde serum, evde enjeksiyon, evde pansuman, evde kan alma, evde idrar sondası takılması ve evde dikiş alma gibi profesyonel hemşirelik uygulamaları bakım sürecinin destekleyici parçaları olabilir.

Ancak unutulmamalıdır:

Evde yapılan sağlık uygulamaları, obezite ameliyatını gerçekleştiren cerrahın kontrolünün veya acil tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.

Şiddetli karın ağrısı, sürekli kusma, ateş, hızlı nabız, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ciddi kanama, tek taraflı bacak şişliği veya genel durumda hızlı kötüleşme durumunda planlı evde sağlık uygulamalarını beklemek yerine acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel sağlık bilgisi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi niteliğinde değildir. Obezite ve obezite cerrahisi konusunda değerlendirme, yetkili sağlık kuruluşunda ilgili hekimler tarafından yapılmalıdır.

Bu yazı, Ankara’nın Bağlıca, Çayyolu, Ümitköy, Koru mahallesi, Yaşamkent, Etimesgut gibi pek çok bölgesinde araştırılan; Obezite Ameliyatı Nedir? Kusmada serum/evde serum verilir mi? serum takılır mı? Bulantıda evde serum uygun mu? Gripte serum takılır mı? evde serum uygun mu? İshalde serum takılır mı_ evde serum kimlere takılır? Palyatif bakımda evde serum nedir? Yatağa bağımlı hasta kimdir? Yatak yarası bakımı, pansuman nasıl yapılır? Evde Kan Alma Nedir? Evde Kan Almanın Faydası Nedir? Yatağa bağımlı hastada serum/evde serum desteği nedir? Beslenme bozukluğunda serum/evde serum uygun mu? İdrar sondası takılması nedir? İdrar sondası çıkarılması nedir? Evde idrar sondası takılır mı? ALS li hastalarda evde bakım, ALS li hastada serum takibi, evde serum, Ameliyat sonrası pansuman nedir, Evde pansuman nedir, Ameliyat sonrası dikiş alma, enjeksiyon nedir, yatak yarası nedir, yatak yarası bakımı, yara pansumanı, evde pansuman, evde serum, evde serum kimlere takılır, evde serum faydalı mı?  Evde enjeksiyon nedir? Evde enjeksiyon kimler yapar gibi sorulardan dolayı bilgilendirme amaçlıdır.https://rezonanssaglik.com/