Kış Mevsiminde Görülen Hastalıklar: Nasıl Korunuruz, Kimler Daha Dikkatli Olmalı? Takip Sürecinde Evde Serum, Evde Enjeksiyon, Evde Kan Alma

Kış mevsiminde sık görülen grip, soğuk algınlığı, RSV, COVID-19, bronşit, zatürre ve diğer hastalıklar nelerdir? Kış hastalıklarından korunma yolları, risk grupları, belirtiler ve evde serum, evde enjeksiyon, evde kan alma hakkında bilgilendirici içerik.

Kış Mevsiminde Sağlığımız Neden Daha Fazla Etkilenir?

Kış mevsimi yalnızca havaların soğuduğu bir dönem değildir. İnsanların kapalı ortamlarda daha fazla zaman geçirmesi, ortamların yeterince havalandırılmaması ve solunum yolu virüslerinin dolaşımının artması nedeniyle özellikle solunum yolu enfeksiyonları daha sık karşımıza çıkabilir.

Grip, soğuk algınlığı, COVID-19, RSV enfeksiyonu, farenjit, larenjit, sinüzit, bronşit ve zatürre kış aylarında üzerinde özellikle durulması gereken hastalıklardır.

Ancak konu yalnızca enfeksiyonlarla sınırlı değildir.

Soğuk hava; kalp ve damar hastalıkları, astım ve KOAH gibi kronik solunum yolu hastalıkları açısından da bazı kişilerde sorun oluşturabilir. Yaşlılarda sıvı tüketiminin azalması, beslenmenin bozulması ve hareketsizlik de genel sağlık durumunu etkileyebilir.

Özellikle ileri yaştaki bireylerde hastalık her zaman yüksek ateşle başlamaz. Halsizlik, iştahsızlık, uykuya eğilim, günlük aktivitelerde azalma veya yeni gelişen bilinç değişikliği bazen önemli bir sağlık sorununun ilk işareti olabilir.

Bu nedenle kış mevsimini yalnızca “grip mevsimi” olarak değerlendirmek doğru değildir.

Korunmak, belirtileri erken fark etmek ve gerektiğinde profesyonel sağlık değerlendirmesine başvurmak önemlidir.

Evde sağlık ve hemşirelik hizmetlerinde de kış döneminde evde kan alma, hekim tarafından planlanmış tedaviler kapsamında evde enjeksiyon ve uygun tıbbi değerlendirme ile planlanmış evde serum gibi uygulamalara ihtiyaç duyulabilir. Ancak bu uygulamalar hastalığın tanısını koymaz ve hekimin değerlendirmesinin yerine geçmez.

Kışın Hastalıklar Neden Artar?

“Kışın üşüdüğümüz için hasta oluruz” düşüncesi tek başına doğru değildir.

Grip ve soğuk algınlığı gibi hastalıkların temel nedeni virüslerdir. Bununla birlikte kış şartları bulaşmayı kolaylaştıran bir ortam oluşturabilir.

Kapalı ortamlarda daha fazla bulunmak

Kışın ev, okul, iş yeri, toplu taşıma araçları ve alışveriş merkezleri gibi kapalı alanlarda geçirilen süre artar.

İnsanların birbirine yakın olduğu ve havalandırmanın yetersiz kaldığı ortamlarda solunum yolu enfeksiyonlarının bulaşması kolaylaşabilir.

Havalandırmanın azalması

Soğuk nedeniyle pencerelerin uzun süre kapalı tutulması iç ortam havasının yenilenmesini azaltabilir.

Bu nedenle kış aylarında da odaların düzenli olarak havalandırılması önemlidir.

Solunum yolu virüslerinin mevsimsel dolaşımı

İnfluenza başta olmak üzere bazı solunum yolu virüslerinin dolaşımı kış döneminde belirgin biçimde artabilir.

Özellikle çocuklar, yaşlılar, gebeler ve kronik hastalığı bulunan kişiler bu dönemde daha dikkatli olmalıdır.

Kışın En Sık Görülen Hastalıklar Nelerdir?

1. Soğuk Algınlığı

Soğuk algınlığı, farklı virüslerin neden olabildiği üst solunum yolu enfeksiyonlarının genel adıdır.

En sık görülen belirtiler:

• Burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Hapşırma
• Boğazda yanma veya ağrı
• Hafif öksürük
• Halsizlik
• Baş ağrısı
• Bazen hafif ateş

Soğuk algınlığı genellikle kendiliğinden düzelir.

Burada önemli nokta antibiyotiklerin viral enfeksiyonları tedavi etmediğinin bilinmesidir.

Her burun akıntısı veya boğaz ağrısında antibiyotik başlanmamalıdır.

Özellikle uzun süren, ağırlaşan veya olağandışı belirtilerde hekime başvurulmalıdır.

2. Grip – İnfluenza

Grip, influenza virüslerinin oluşturduğu akut solunum yolu enfeksiyonudur.

Basit soğuk algınlığı ile aynı hastalık değildir.

Gripte belirtiler çoğunlukla daha ani başlar.

Grip belirtileri nelerdir?

Gripte:

• Ani başlayan ateş
• Kuru öksürük
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı
• Kas ağrıları
• Eklem ağrıları
• Yoğun halsizlik
• Titreme
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı

görülebilir.

Bazı kişilerde öksürük diğer belirtiler geçtikten sonra da devam edebilir.

Grip sağlıklı yetişkinlerin önemli bölümünde kendiliğinden düzelmekle birlikte yaşlılar, küçük çocuklar, gebeler ve kronik hastalığı bulunanlarda daha ağır seyredebilir.

Zatürre gibi komplikasyonlar gelişebilir.

Bu nedenle özellikle risk grubundaki bir kişide grip belirtileri başladığında “birkaç gün bekleyelim” yaklaşımı her zaman uygun olmayabilir.

Gripten Nasıl Korunabiliriz?

Korunmada en önemli uygulamalardan biri uygun kişilerin mevsimsel grip aşısını yaptırmasıdır.

Bunun yanında:

• Eller düzenli yıkanmalı,
• Öksürürken ve hapşırırken ağız-burun kapatılmalı,
• Hasta kişilerle yakın temas sınırlandırılmalı,
• Kapalı ortamlar düzenli havalandırılmalı,
• Hastalık döneminde mümkünse evde dinlenilmeli,
• Ortak kullanılan yüzeylerin temizliğine dikkat edilmeli,
• Dengeli beslenme ve yeterli uyku ihmal edilmemelidir.

Kış döneminde hastalanan kişinin kan tetkiklerinin yapılması gerektiğinde, hekim tarafından istenmiş testler için evde kan alma seçeneği özellikle hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler açısından kolaylık sağlayabilir.

Ancak evde kan alma hizmetinin amacı tanı koymak değil, hekim tarafından gerekli görülen laboratuvar incelemeleri için uygun koşullarda numune alınmasını sağlamaktır.

3. RSV Enfeksiyonu

RSV yani Respiratuvar Sinsityal Virüs özellikle bebekler ve küçük çocuklarla ilişkilendirilse de yetişkinlerde ve ileri yaştaki bireylerde de hastalık oluşturabilir.

Sağlıklı yetişkinlerde çoğunlukla soğuk algınlığı benzeri belirtiler oluşturabilir.

Ancak:

• İleri yaştaki kişiler,
• Kronik kalp hastalığı bulunanlar,
• Kronik akciğer hastalığı olanlar,
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler,
• Genel durumu kırılgan yaşlılar

açısından daha ciddi seyredebilir.

RSV’de burun akıntısı, öksürük, halsizlik, iştahsızlık, ateş ve bazı hastalarda hırıltılı solunum görülebilir.

Bebeklerde ve ileri yaştaki hastalarda solunum güçlüğü açısından özellikle dikkatli olunmalıdır.

4. COVID-19

COVID-19 tamamen ortadan kalkmış bir hastalık değildir.

SARS-CoV-2 dolaşmaya devam edebilir ve kış dönemindeki diğer solunum yolu enfeksiyonlarıyla benzer belirtilere yol açabilir.

COVID-19’da:

• Ateş
• Boğaz ağrısı
• Öksürük
• Burun akıntısı
• Halsizlik
• Baş ağrısı
• Kas ağrıları

görülebilir.

Belirtilere bakarak grip, COVID-19 ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarını her zaman birbirinden kesin olarak ayırmak mümkün değildir.

Gerekli durumlarda hekim değerlendirmesi ve uygun testler gerekir.

5. Bronşit

Bronşit, bronşların inflamasyonudur.

Akut bronşitin önemli bir bölümü viral enfeksiyonlarla ilişkilidir.

En belirgin yakınmalardan biri öksürüktür.

Öksürük başlangıçta kuru olabilir, daha sonra balgam eşlik edebilir.

Göğüste rahatsızlık, halsizlik ve hafif ateş görülebilir.

Ancak öksürüğün bronşit dışında zatürre, astım, KOAH alevlenmesi ve başka birçok nedeni olabileceği unutulmamalıdır.

Özellikle nefes darlığı, göğüs ağrısı, yüksek ateş veya genel durumda belirgin bozulma varsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

6. Zatürre – Pnömoni

Kış döneminde dikkat edilmesi gereken en önemli hastalıklardan biri zatürredir.

Pnömoni, akciğer dokusunun enfeksiyonudur.

Virüsler ve bakteriler dahil farklı mikroorganizmalar zatürreye yol açabilir.

Zatürre belirtileri

Hastaya göre değişmekle birlikte:

• Ateş
• Titreme
• Öksürük
• Balgam
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Halsizlik
• İştahsızlık
• Solunum sayısında artış

görülebilir.

Fakat yaşlılarda tablo farklı olabilir.

İleri yaştaki bir hastada belirgin ateş olmadan:

• Genel durumda bozulma
• Yemek yememe
• Ani güçsüzlük
• Uykuya eğilim
• Düşme
• Yeni başlayan bilinç bulanıklığı

gibi belirtiler görülebilir.

Bu nedenle yaşlılarda “ateşi yok, enfeksiyon değildir” düşüncesi yanıltıcı olabilir.

Hekim değerlendirmesinde gerekli görülürse tam kan sayımı, CRP ve diğer tetkikler istenebilir. Hareket etmekte güçlük çeken hastalarda uygun koşullarda evde kan alma hizmetinden yararlanılabilir.

Evde kan alma, özellikle yaşlı ve yatağa bağımlı bireylerin laboratuvar tetkiklerinin yürütülmesini kolaylaştırabilir; sonuçların yorumlanması ise hekim tarafından yapılmalıdır.

7. Farenjit

Farenjit, boğaz bölgesinin inflamasyonudur.

Virüsler en sık nedenler arasında olmakla birlikte bazı vakalarda bakteriyel nedenler de söz konusu olabilir.

Belirtileri:

• Boğaz ağrısı
• Yutkunma güçlüğü
• Boğazda yanma
• Ateş
• Halsizlik
• Boyunda lenf bezlerinde hassasiyet

olabilir.

Her farenjit antibiyotik gerektirmez.

Bakteriyel enfeksiyon düşünüldüğünde hekimin muayenesi ve gerektiğinde uygun testler önemlidir.

8. Sinüzit

Sinüslerin inflamasyonu sinüzit olarak adlandırılır.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra gelişebilir.

Burun tıkanıklığı, burun akıntısı, yüzde basınç veya ağrı, baş ağrısı ve koku almada azalma görülebilir.

Viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında da benzer belirtiler olabileceğinden birkaç günlük burun tıkanıklığını doğrudan bakteriyel sinüzit olarak değerlendirmek doğru değildir.

Uzayan veya ağırlaşan yakınmalarda hekim değerlendirmesi gerekir.

9. Larenjit

Larenjit, gırtlak ve ses tellerini etkileyen inflamasyondur.

Ses kısıklığı en belirgin bulgulardan biridir.

Bunun yanında:

• Boğazda yanma
• Kuru öksürük
• Konuşurken rahatsızlık
• Boğaz ağrısı

görülebilir.

Sesin dinlendirilmesi ve yeterli sıvı tüketimi önemlidir.

Uzun süre devam eden ses kısıklığında ise değerlendirme gerekir.

10. Astım ve KOAH Alevlenmeleri

Kış mevsiminde sorun yalnızca yeni gelişen enfeksiyonlar değildir.

Soğuk hava ve solunum yolu enfeksiyonları, astım ve KOAH hastalarında belirtilerin artmasına neden olabilir.

Özellikle:

• Öksürüğün artması
• Balgam miktarı veya niteliğinin değişmesi
• Hırıltılı solunum
• Göğüste sıkışma
• Nefes darlığının artması

dikkate alınmalıdır.

KOAH hastasında mevcut nefes darlığının belirgin biçimde artması “normal kış etkisi” olarak değerlendirilmemelidir.

Kış Hastalıklarında Kimler Daha Fazla Dikkat Etmeli?

65 Yaş ve Üzeri Bireyler

İleri yaş, grip ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarının ağır seyretmesi açısından önemli risk faktörlerinden biridir.

Yaşla birlikte bağışıklık yanıtında değişiklikler ortaya çıkar.

Ayrıca hipertansiyon, diyabet, kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları ve KOAH gibi kronik hastalıkların görülme sıklığı artar.

Bu nedenle yaşlı bireylerde kış hastalıklarının takibi daha dikkatli yapılmalıdır.

Yaşlı hastanın hekim tarafından istenen tetkiklerinin takibinde evde kan alma hizmeti önemli bir kolaylık oluşturabilir.

Özellikle yatağa bağımlı veya dışarı çıkmakta zorlanan bireylerde evde kan alma, gereksiz fiziksel yükü azaltabilir.

Küçük Çocuklar

Özellikle beş yaşın altındaki çocuklarda bazı solunum yolu enfeksiyonları daha ağır seyredebilir.

Bebeklerde beslenmenin azalması, hızlı solunum, nefes alırken zorlanma, morarma, belirgin uyku hali gibi durumlarda tıbbi yardım geciktirilmemelidir.

Gebeler

Gebelik dönemindeki fizyolojik ve bağışıklık sistemi değişiklikleri nedeniyle bazı enfeksiyonlar daha ciddi seyredebilir.

Bu nedenle gebelerin özellikle influenza gibi hastalıklara karşı korunması önemlidir.

Aşılar ve ilaçlar konusunda gebeler mutlaka hekimleriyle görüşmelidir.

Kronik Hastalığı Olanlar

Özellikle:

• Kalp hastalığı
• KOAH
• Astım
• Diyabet
• Kronik böbrek hastalığı
• Kronik karaciğer hastalığı
• Nörolojik hastalıklar
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar

bulunan kişilerin kış döneminde daha dikkatli olması gerekir.

Hekim tarafından tedavi amacıyla enjeksiyon reçete edilmişse uygulama uygun koşullarda evde enjeksiyon hizmeti kapsamında gerçekleştirilebilir.

Ancak evde enjeksiyon uygulaması yalnızca eğitimli ve yetkili sağlık personeli tarafından, reçete/hekim istemi ve ilgili mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilmelidir.

Bağışıklık Sistemi Baskılanmış Kişiler

Kanser tedavisi alanlar, organ nakli yapılan kişiler veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanan hastalar enfeksiyonlara karşı daha hassas olabilir.

Bu kişilerde ateş ve enfeksiyon belirtileri özellikle önemlidir.

Hekim tarafından laboratuvar incelemesi istenmesi halinde evde kan alma hizmeti düşünülebilir.

Ancak bağışıklığı baskılanmış hastada ateş veya ciddi enfeksiyon şüphesi varsa yalnızca evde kan alma yapılmasını beklemek yerine hekime veya uygun sağlık kuruluşuna hızlı biçimde başvurmak gerekebilir.

Kış Hastalıklarından Korunmak İçin Neler Yapmalıyız?

1. El Hijyenine Dikkat Edin

Eller gün içerisinde birçok yüzeye temas eder.

Burun, ağız ve gözlere kirli ellerle dokunmak enfeksiyonların yayılmasını kolaylaştırabilir.

Eller özellikle:

• Eve gelindiğinde
• Yemek hazırlamadan önce
• Yemekten önce
• Tuvaletten sonra
• Öksürme ve hapşırma sonrasında
• Hasta bir kişiyle ilgilendikten sonra

uygun şekilde temizlenmelidir.

2. Kapalı Alanları Havalandırın

Kış geldiğinde yapılan en yaygın hatalardan biri evleri tamamen kapalı tutmaktır.

Soğuk diye pencere hiç açılmaz.

Oysa düzenli havalandırma solunum yolu enfeksiyonlarının yayılımını azaltmaya yardımcı olabilecek temel önlemlerden biridir.

Özellikle evde hasta biri bulunuyorsa havalandırmaya daha fazla dikkat edilmelidir.

3. Öksürme ve Hapşırma Kurallarına Dikkat Edin

Öksürürken veya hapşırırken ağız ve burun tek kullanımlık mendille kapatılmalıdır.

Mendil yoksa dirsek içi kullanılabilir.

Ardından eller temizlenmelidir.

Basit görünür ama önemlidir bu alışkanlık.

4. Hastayken Teması Azaltın

Grip veya benzeri solunum yolu enfeksiyonu belirtileri olan kişilerin özellikle yaşlılar, bebekler ve bağışıklığı baskılanmış kişilerle yakın teması sınırlandırması önemlidir.

Aynı evde yaşayan riskli birey varsa korunma önlemleri daha dikkatli uygulanmalıdır.

5. Yeterli Uyuyun

Uyku, bağışıklık sisteminin normal fonksiyonlarının sürdürülmesi açısından önemlidir.

Yetişkinlerde düzenli ve yeterli uyku sağlıklı yaşamın temel parçalarından biridir.

Sürekli uykusuzluk ve düzensiz yaşam biçimi genel sağlık üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir.

6. Dengeli Beslenin

“Kışın şu besini yiyen hiç hasta olmaz” şeklinde bilimsel olarak garanti veren bir besin bulunmamaktadır.

Önemli olan dengeli beslenmedir.

Sebze, meyve, kaliteli protein kaynakları, tam tahıllar ve kişinin sağlık durumuna uygun dengeli bir beslenme programı tercih edilmelidir.

Vitamin veya mineral takviyelerinin gereksiz ve kontrolsüz kullanılması doğru değildir.

Eksiklik şüphesinde gerekli değerlendirme yapılmalıdır.

Hekim vitamin, mineral veya diğer laboratuvar tetkiklerini istediğinde evde kan alma hizmeti kullanılabilir.

7. Yeterli Sıvı Tüketin

Kışın susama hissinin azalması nedeniyle bazı kişiler yeterli sıvı tüketmeyebilir.

Özellikle yaşlılarda bu konu önemlidir.

Ancak kalp yetmezliği veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişiler için “bol bol su için” önerisi doğru olmayabilir.

Bu hastalar sıvı miktarını hekimlerinin önerisine göre düzenlemelidir.

8. Aşılama Konusunda Hekiminize Danışın

Gripten korunmada mevsimsel aşılama önemli bir yöntemdir.

Özellikle ileri yaştaki bireyler, kronik hastalığı bulunanlar, gebeler ve sağlık çalışanları gibi risk gruplarında aşılama ayrıca önem taşır.

Kişinin hangi aşıları yaptırması gerektiği yaşına, sağlık durumuna, önceki aşılarına ve risk faktörlerine göre değerlendirilmelidir.

Kış Hastalıklarında Evde Serum Gerekir mi?

Bu konu toplumda sık yanlış anlaşılmaktadır.

Her grip veya soğuk algınlığında evde serum yapılması gerekli değildir.

Serum bir “grip tedavisi” değildir.

Aynı şekilde evde serum, bağışıklığı anında yükselten veya viral enfeksiyonu ortadan kaldıran standart bir uygulama olarak görülmemelidir.

İntravenöz sıvı tedavisinin gerekliliği kişinin klinik durumuna göre belirlenmelidir.

Ağızdan yeterli sıvı alabilen, kusması olmayan ve ciddi sıvı kaybı bulunmayan birçok kişi için damar yoluyla sıvı verilmesine ihtiyaç olmayabilir.

Evde serum uygulaması gerektiğinde bunun tıbbi değerlendirme ve hekim istemi doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerekir.

Özellikle kalp yetmezliği ve böbrek yetmezliği bulunan kişilerde kontrolsüz evde serum uygulaması ciddi sorunlara yol açabileceğinden daha da dikkatli olunmalıdır.

Dolayısıyla “grip oldum, hemen evde serum yaptırayım” yaklaşımı yerine önce hastanın gerçekten intravenöz tedaviye ihtiyacı olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Evde Serum Hangi Durumlarda Planlanabilir?

Hekim değerlendirmesi sonucunda intravenöz sıvı veya ilaç tedavisi gerekli görülmüşse evde serum hizmeti, uygun hasta ve uygun koşullarda planlanabilir.

Burada önemli olan uygulamanın kendisinden önce endikasyondur.

Yani önce şu soru sorulmalıdır:

Hastanın gerçekten serum tedavisine ihtiyacı var mı?

Ardından:

• Hangi solüsyon?
• Ne kadar?
• Hangi hızda?
• İçerisine ilaç eklenecek mi?
• Hastanın kalp veya böbrek hastalığı var mı?
• Daha önce alerjik reaksiyon öyküsü bulunuyor mu?

gibi noktalar değerlendirilmelidir.

Bu nedenle evde serum sıradan bir sıvı verme işlemi olarak değerlendirilmemelidir.

Evde serum hizmetinin güvenliği doğru hasta seçimi, hekim istemi ve profesyonel uygulamayla doğrudan ilişkilidir.

Kış Hastalıklarında Evde Enjeksiyon

Kış aylarında enfeksiyon nedeniyle hekime başvuran bazı hastalara enjeksiyon yoluyla uygulanması gereken ilaçlar reçete edilebilir.

Bu durumda evde enjeksiyon hizmeti özellikle hareket etmekte zorlanan hastalar için tercih edilebilir.

Ancak önemli bir kural vardır:

Evde enjeksiyon, kişinin kendi kendine karar verdiği bir ilaç tedavisi değildir.

İlaç hekim tarafından reçete edilmeli ve uygulama uygun sağlık personeli tarafından gerçekleştirilmelidir.

Özellikle antibiyotik içeren evde enjeksiyon uygulamalarında reçete, doz, uygulama yolu, alerji öyküsü ve hastanın klinik durumu dikkate alınmalıdır.

Evde enjeksiyon hizmetinde doğru ilaç, doğru hasta, doğru doz, doğru uygulama yolu ve doğru zaman ilkeleri önemlidir.

Enjeksiyon sonrasında hastanın olası reaksiyonlar açısından değerlendirilmesi de gerekir.

Kısacası evde enjeksiyon, yalnızca “iğneyi yapmak” değildir; güvenli ilaç uygulaması bütüncül bir süreçtir.

Evde Kan Alma Kış Aylarında Neden Önem Kazanabilir?

Yaşlı, yatağa bağımlı veya hareket kısıtlılığı bulunan bir hastanın kış şartlarında laboratuvara götürülmesi güç olabilir.

Bu durumda hekim tarafından istenmiş tetkikler için evde kan alma önemli bir kolaylık sağlayabilir.

Örneğin hekim gerekli görürse:

• Tam kan sayımı
• CRP
• Böbrek fonksiyon testleri
• Karaciğer fonksiyon testleri
• Elektrolitler
• Kan şekeri
• Diğer biyokimyasal testler

için numune alınabilir.

Fakat evde kan alma tek başına muayenenin yerini tutmaz.

Örneğin nefes darlığı bulunan hastada yalnızca CRP ve tam kan sayımı yapılması yeterli olmayabilir.

Hastanın oksijen düzeyi, solunum durumu ve genel klinik tablosunun değerlendirilmesi gerekebilir.

Dolayısıyla evde kan alma tıbbi değerlendirmeyi destekleyen bir hizmettir.

Kışın Yaşlı Hastalarda Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Yaşlı hastalar kış döneminde özel olarak takip edilmelidir.

Çünkü enfeksiyon belirtileri genç yetişkinlerdeki kadar tipik olmayabilir.

Bir yaşlıda:

• Ani iştahsızlık
• Halsizlik
• Yataktan kalkmak istememe
• Normalden fazla uyuma
• Bilinç değişikliği
• Düşme
• İdrar miktarında azalma
• Nefes darlığı
• Öksürük
• Yeni başlayan idrar kaçırma
• Günlük aktivitelerde ani gerileme

önemli olabilir.

Bu değişiklikler “yaşlılıktandır” denilerek geçiştirilmemelidir.

Hekim gerekli görürse laboratuvar değerlendirmesi için evde kan alma planlanabilir.

Reçete edilmiş parenteral tedaviler varsa evde enjeksiyon uygulanabilir.

Tıbbi olarak gerekli görülen intravenöz sıvı tedavisi varsa evde serum uygulaması planlanabilir.

Ancak her üç uygulamanın da hastanın klinik değerlendirmesinden bağımsız düşünülmemesi gerekir.

Kalp Hastaları Kışın Neden Dikkat Etmeli?

Soğuk hava dolaşım sistemi üzerinde ek yük oluşturabilir.

Özellikle bilinen kalp-damar hastalığı olan kişilerin ilaçlarını düzenli kullanması ve hekim kontrollerini aksatmaması önemlidir.

Göğüs ağrısı, yeni başlayan nefes darlığı, bayılma veya ciddi çarpıntı gibi yakınmalar basit bir kış hastalığı olarak değerlendirilmemelidir.

Özellikle göğüs ağrısında acil değerlendirme gerekebilir.

Diyabet Hastaları

Enfeksiyonlar kan şekeri kontrolünü bozabilir.

İştah azalırken kullanılan ilaçların veya insülinin aynı şekilde devam ettirilmesi bazı kişilerde ayrıca sorun oluşturabilir.

Bu nedenle diyabet hastalarının hastalık döneminde kan şekeri takibine daha fazla dikkat etmesi gerekir.

Gerekli laboratuvar tetkikleri için evde kan alma hizmeti düşünülebilir.

Hekim tarafından reçete edilmiş ilaçlarda evde enjeksiyon hizmetinden yararlanılabilir.

Böbrek Hastaları

Kronik böbrek hastalarında özellikle sıvı tedavisi çok dikkatli planlanmalıdır.

Bu nedenle böbrek hastasına kontrolsüz şekilde evde serum uygulanması doğru değildir.

“Bir serumdan ne olur?” düşüncesi güvenli değildir.

Verilecek sıvının miktarı ve içeriği hastanın böbrek fonksiyonları, elektrolitleri, idrar çıkışı ve eşlik eden kalp hastalıkları dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Böbrek fonksiyonlarının kontrol edilmesi gerektiğinde evde kan alma yapılabilir.

Kalp Yetmezliği Olanlarda Serum Konusunda Dikkat

Kalp yetmezliği olan hastalarda da evde serum uygulamasında özel dikkat gerekir.

Gereğinden fazla sıvı verilmesi dolaşım yükünü artırabilir.

Bu nedenle kalp yetmezliği bulunan kişide evde serum yalnızca uygun tıbbi değerlendirme ve hekim istemi doğrultusunda uygulanmalıdır.

Hastanın bacaklarında artan şişlik, nefes darlığı, gece nefes alamama veya hızlı kilo artışı varsa değerlendirme gerekir.

Antibiyotik Her Kış Hastalığında Kullanılır mı?

Hayır.

Grip, soğuk algınlığı ve birçok akut solunum yolu enfeksiyonu virüslerden kaynaklanır.

Antibiyotikler virüslere karşı etkili değildir.

Gereksiz antibiyotik kullanımı:

• Yan etkilere,
• Alerjik reaksiyonlara,
• Bağırsak florasının etkilenmesine,
• Antimikrobiyal direncin artmasına

katkıda bulunabilir.

Bu nedenle “geçen kış iyi gelmişti” düşüncesiyle evde kalan antibiyotiğe başlanmamalıdır.

Aynı kural evde enjeksiyon için de geçerlidir.

Antibiyotik içeren evde enjeksiyon, mutlaka güncel hekim istemi doğrultusunda uygulanmalıdır.

Vitamin Serumları Gripten Korur mu?

Kış döneminde sık sorulan konulardan biri de “bağışıklık serumu” veya vitamin içeren serum uygulamalarıdır.

Burada dikkatli olunmalıdır.

Hiçbir evde serum uygulaması el hijyeni, uygun aşılama, dengeli beslenme, yeterli uyku ve enfeksiyondan korunma önlemlerinin yerine geçmez.

Vitamin eksikliği varsa öncelikle eksikliğin gerçekten bulunup bulunmadığı ve tedavinin hangi yolla yapılacağı değerlendirilmelidir.

Her vitaminin damar yoluyla verilmesi gerekmez.

Bu nedenle evde serum uygulaması kişiye özel tıbbi gereklilik temelinde değerlendirilmelidir.

Kış Hastalıklarında Ne Zaman Doktora Başvurmalıyız?

Basit bir üst solunum yolu enfeksiyonuyla ciddi bir hastalığın başlangıcı bazen birbirine benzeyebilir.

Özellikle aşağıdaki belirtiler önemlidir:

• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Dudaklarda veya yüzde morarma
• Yeni gelişen bilinç bulanıklığı
• Bayılma
• Şiddetli halsizlik
• Sıvı alamama
• Sürekli kusma
• Belirgin susuzluk bulguları
• Uzayan veya ağırlaşan yüksek ateş
• Belirtilerin düzelirken yeniden kötüleşmesi
• Genel durumda hızlı bozulma

Bu belirtilerde yalnızca evde serum, evde enjeksiyon veya evde kan alma hizmeti planlamak yeterli olmayabilir.

Hastanın doğrudan hekim veya acil sağlık hizmetleri tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.

Yaşlılarda Bilinç Bulanıklığını Önemseyin

Kış aylarında ileri yaştaki hastada aniden başlayan bilinç değişikliği önemli bir bulgudur.

Enfeksiyon, sıvı-elektrolit bozuklukları, kan şekeri değişiklikleri, ilaç yan etkileri, nörolojik veya kardiyovasküler sorunlar gibi birçok neden olabilir.

Bu nedenle yeni başlayan bilinç bulanıklığı “gripten olmuştur” denilerek beklenmemelidir.

Özellikle hızlı gelişen bilinç değişikliği acil değerlendirme gerektirebilir.

Kışın Ev Ortamı Nasıl Olmalı?

Ev aşırı sıcak tutulmamalı ve düzenli havalandırılmalıdır.

Sigara dumanından kaçınılmalıdır.

Özellikle astım ve KOAH hastalarının bulunduğu evlerde hava kalitesine dikkat edilmelidir.

Hasta bir kişiyle aynı ortam paylaşılacaksa hijyen ve havalandırma önlemleri artırılmalıdır.

Kış Hastalıklarında Doğru Yaklaşım

Hastalığın adı ne olursa olsun temel yaklaşım benzerdir:

Önce belirtileri değerlendirin.

Risk grubunda olup olmadığınızı bilin.

Gereksiz ilaç kullanmayın.

Yeterli dinlenin.

Sağlık durumunuza uygunsa yeterli sıvı alın.

Bulaştırıcılığı azaltacak önlemleri uygulayın.

Belirtiler ağırlaşıyorsa profesyonel sağlık desteği alın.

Hekim tarafından tetkik istenmişse evde kan alma, reçeteli parenteral tedavi planlanmışsa evde enjeksiyon, intravenöz sıvı veya ilaç tedavisi tıbben gerekli görülmüşse evde serum hizmetleri uygun koşullarda uygulanabilir.

Kış Hastalıkları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Soğuk hava doğrudan grip yapar mı?

• Hayır. Grip influenza virüslerinin neden olduğu bir enfeksiyondur. Ancak kış aylarında insanların kapalı alanlarda daha fazla bulunması bulaşmayı kolaylaştırabilir.

Grip ile soğuk algınlığı aynı şey midir?

• Hayır. Grip influenza virüslerinden kaynaklanır ve genellikle daha ani başlayan ateş, belirgin kas-eklem ağrısı ve yoğun halsizlik gibi belirtiler oluşturabilir. Soğuk algınlığı çoğunlukla daha hafiftir.

Gripte antibiyotik kullanılır mı?

• Grip viral bir hastalıktır ve antibiyotik influenza virüsünü tedavi etmez. Bakteriyel bir komplikasyon geliştiğinde antibiyotik gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Grip olduğumda evde serum yaptırmalı mıyım?

• Her grip hastasının evde serum ihtiyacı yoktur. Evde serum gerekliliği hastanın klinik durumuna göre değerlendirilmelidir. Özellikle kalp ve böbrek hastalarında kontrolsüz sıvı tedavisinden kaçınılmalıdır.

Evde serum gribi daha hızlı geçirir mi?

• Evde serum influenza virüsünü ortadan kaldıran bir tedavi değildir. İntravenöz sıvı tedavisi yalnızca tıbbi olarak gerekli olduğu durumlarda uygulanmalıdır.

Evde enjeksiyon yapılabilir mi?

• Hekim tarafından reçete edilen ve enjeksiyon yoluyla uygulanması gereken ilaçlar uygun koşullarda evde enjeksiyon hizmeti kapsamında uygulanabilir. Evde enjeksiyon mutlaka yetkili sağlık personeli tarafından yapılmalıdır.

Antibiyotik enjeksiyonu evde yapılabilir mi?

• Hekim tarafından reçete edilmişse ve hastanın klinik durumu evde uygulamaya uygunsa evde enjeksiyon planlanabilir. Alerji öyküsü ve olası ilaç reaksiyonları mutlaka dikkate alınmalıdır.

Kışın evde kan alma yapılabilir mi?

• Evet. Özellikle yaşlı, yatağa bağımlı veya hareket kısıtlılığı bulunan kişilerde hekim tarafından istenen laboratuvar testleri için evde kan alma hizmeti uygulanabilir.

Evde kan alma ile hangi testler yapılabilir?

• Hekimin istemine göre tam kan sayımı, CRP, biyokimya, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri ve uygun diğer laboratuvar incelemeleri için evde kan alma yapılabilir. Testlerin uygunluğu kullanılan laboratuvarın çalışma koşullarına göre değişebilir.

Yaşlılarda enfeksiyon ateşsiz olabilir mi?

• Evet. İleri yaştaki bireylerde enfeksiyon her zaman belirgin yüksek ateş oluşturmayabilir. Ani halsizlik, iştahsızlık, günlük aktivitelerde azalma veya bilinç değişikliği gibi bulgular önemsenmelidir.

Grip aşısı kimler için özellikle önemlidir?

• İleri yaştaki kişiler, gebeler, küçük çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar ve sağlık çalışanları influenza komplikasyonları açısından özellikle dikkat edilmesi gereken gruplar arasındadır. Aşılama kişinin yaşı ve sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.

RSV yalnızca çocuklarda mı görülür?

• Hayır. RSV yetişkinlerde de görülebilir. Özellikle ileri yaştaki, kronik kalp veya akciğer hastalığı bulunan ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde daha ciddi hastalık oluşturabilir.

Kışın bağışıklığı güçlendirmek için vitamin kullanılmalı mı?

• Eksiklik bulunmayan herkese gelişigüzel vitamin takviyesi yapılması gerekli değildir. Dengeli beslenme önemlidir. Vitamin veya mineral eksikliği düşünülüyorsa hekim değerlendirmesi ve gerekli laboratuvar incelemeleri yapılmalıdır.

Hangi belirtilerde beklememeliyim?

• Nefes darlığı, göğüs ağrısı, morarma, bilinç değişikliği, bayılma, ciddi sıvı kaybı veya genel durumda hızlı kötüleşme gibi durumlarda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Evde serum, evde enjeksiyon ve evde kan alma birbirinin alternatifi midir?

• Hayır. Üçü farklı amaçlara yönelik sağlık uygulamalarıdır. Evde serum tıbben gerekli görülen intravenöz tedavinin uygulanması, evde enjeksiyon reçete edilen enjeksiyon tedavisinin uygulanması, evde kan alma ise laboratuvar incelemeleri için numune alınması amacıyla gerçekleştirilir.

Sonuç: Kış Hastalıklarından Korunmak Mümkün mü?

Kış mevsimi grip, soğuk algınlığı, RSV, COVID-19, bronşit ve zatürre başta olmak üzere birçok solunum yolu hastalığının daha fazla gündeme geldiği bir dönemdir.

Ancak kışı sürekli hastalık korkusuyla geçirmek gerekmez.

Doğru korunma yöntemleri oldukça değerlidir.

El hijyeni, kapalı ortamların düzenli havalandırılması, hasta kişilerle yakın temasın azaltılması, öksürme-hapşırma hijyeni, dengeli beslenme, yeterli uyku ve kişiye uygun aşıların hekimle değerlendirilmesi korunmanın temel basamaklarıdır.

Özellikle çocuklar, gebeler, 65 yaş üzerindeki bireyler, kronik kalp-akciğer-böbrek hastalığı bulunanlar, diyabet hastaları ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler daha dikkatli takip edilmelidir.

Bir diğer önemli konu ise gereksiz tedaviden kaçınmaktır.

Her grip antibiyotik gerektirmez.

Her halsizlik evde serum gerektirmez.

Her solunum yolu enfeksiyonu evde enjeksiyon gerektirmez.

Buna karşılık hekim tarafından gerekli görülen laboratuvar incelemeleri için evde kan alma, reçete edilmiş parenteral tedaviler için evde enjeksiyon ve tıbben uygun hastalarda hekim istemi doğrultusunda evde serum hizmetleri sağlık hizmetlerinin devamlılığını destekleyebilir.

Önemli olan doğru hastaya, doğru zamanda, doğru uygulamanın yapılmasıdır.

Kış hastalıklarında en güvenli yaklaşım; belirtileri küçümsememek, gereksiz ilaç ve uygulamalardan kaçınmak, risk gruplarını yakından izlemek ve ciddi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurmayı geciktirmemektir.

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi amacı taşımaz. Kişisel sağlık durumunuz, belirtileriniz, ilaç ve tedavi gereksinimleriniz için hekiminize veya ilgili sağlık kuruluşuna başvurunuz. Evde gerçekleştirilecek sağlık uygulamaları, ilgili mevzuat, mesleki yetki sınırları ve hekim istemi gerektiren işlemlerde hekim planlaması doğrultusunda yürütülmelidir.

Bu yazı, Ankara’nın Bağlıca, Çayyolu, Ümitköy, Koru mahallesi, Yaşamkent, Etimesgut gibi pek çok bölgesinde araştırılan; Kış Hastalıkları Nedir? Kusmada serum/evde serum verilir mi? serum takılır mı? Bulantıda evde serum uygun mu? Gripte serum takılır mı? evde serum uygun mu? İshalde serum takılır mı_ evde serum kimlere takılır? Palyatif bakımda evde serum nedir? Yatağa bağımlı hasta kimdir? Yatak yarası bakımı, pansuman nasıl yapılır? Evde Kan Alma Nedir? Evde Kan Almanın Faydası Nedir? Yatağa bağımlı hastada serum/evde serum desteği nedir? Beslenme bozukluğunda serum/evde serum uygun mu? İdrar sondası takılması nedir? İdrar sondası çıkarılması nedir? Evde idrar sondası takılır mı? ALS li hastalarda evde bakım, ALS li hastada serum takibi, evde serum, Ameliyat sonrası pansuman nedir, Evde pansuman nedir, Ameliyat sonrası dikiş alma, enjeksiyon nedir, yatak yarası nedir, yatak yarası bakımı, yara pansumanı, evde pansuman, evde serum, evde serum kimlere takılır, evde serum faydalı mı?  Evde enjeksiyon nedir? Evde enjeksiyon kimler yapar gibi sorulardan dolayı bilgilendirme amaçlıdır.https://rezonanssaglik.com/