MS (Multipl skleroz) Nedir? Belirtileri, Tanı ve Tedavi Süreci, Evde Serum, Evde Enjeksiyon, Evde Kan Alma Desteği
MS (Multipl Skleroz) nedir, belirtileri nelerdir, nasıl teşhis edilir ve tedavi edilir? MS hastalarında evde serum, evde enjeksiyon, evde pansuman, evde kan alma, evde yatak yarası bakımı hizmeti hakkında bilgilendirici yazı
Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sistemini (beyin ve omurilik) etkileyen kronik, otoimmün bir hastalıktır.
Bağışıklık sistemi, sinir liflerini çevreleyen miyelin kılıfına saldırır. Miyelin hasar gördüğünde sinir iletimi yavaşlar veya kesintiye uğrar. Bu durum; hareket, denge, görme, duyusal algı ve bilişsel fonksiyonlarda bozulmalara yol açabilir.
MS bulaşıcı değildir. Kronik seyirlidir ve ataklarla ilerleyebilir.
MS Nasıl Oluşur?
MS’in kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak;
. Genetik yatkınlık
. D vitamini eksikliği
. Viral enfeksiyonlar (örneğin Epstein- Barr virüsü ile ilişki gösterilmiştir)
. Çevresel faktörler
. Bağışıklık sistemindeki düzensizlik
hastalığın oluşumunda rol oynayabilir.
Otoimmün mekanizma sonucunda:
1.Miyelin hasarı oluşur (demyelinizasyon)
2. Sinir iletimi bozulur
3. Beyin ve omurilikte plaklar gelişir
MS Türleri
1.Relapsing- Remitting MS (RRMS)- Atak ve düzelme dönemleri
2. Sekonder Progresif MS (SPMS)- Zamanla ilerleyici hale gelir
3. Primer Progresif MS (PPMS)- Başlangıcından itibaren ilerleyicidir
4. Progresif- Relapsing MS- Nadirdir
MS Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler lezyonun bulunduğu bölgeye göre değişir.
En sık görülen belirtiler:
. Görme kaybı (Optik nörit)
. Çift görme
. Kol ve bacaklarda uyuşma
. Kas güçsüzlüğü
. Yürüme bozukluğu
. Denge kaybı
. Aşırı yorgunluk (MS fatigue)
. Mesane problemleri
. Depresyon
. Bilişsel yavaşlama
Bazı ileri evre hastalarda:
. Hareket kısıtlılığı
. Uzun süre yatakta kalma (bu noktada yatak yara açılma riski vardır).
Kimler Risk Altındadır?
. 20-40 yaş arası bireyler
. Kadınlar (erkeklere göre 2- 3 kat daha sık)
. Kuzey ülkelerinde yaşayanlar
. Ailesinde MS öyküsü olanlar
. D vitamini eksikliği olanlar
MS Tanı Yöntemleri
MS tanısı klinik bulgular ve görüntüleme yöntemleri ile konur.
1.Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
– Beyin ve omurilikte plakları gösterir.
2. BOS İncelemesi (Lomber Ponksiyon)
– Oligoklonal bantlar araştırılır.
3. Uyarılmış Potansiyeller Testi
– Sinir iletim hızını ölçer.
4.Kan testleri
– MS tanısında kan testleri, hastalığı doğrudan göstermez; ancak MS’i taklit edebilen enfeksiyonları, otoimmün hastalıkları ve vitamin eksikliklerini dışlamak için yapılır. Bu süreçte evde kan alma hizmetleri özellikle hareket kısıtlılığı olan hastalarda konfor sağlar.
MS Tedavi Yöntemleri
MS’in kesin tedavisi yoktur ancak hastalık kontrol altına alınabilir.
1.Atak Tedavisi
. Yüksek doz kortikosteroidler (çoğunlukla damar yolunla uygulanır)
Hekim değerlendirme sonrası, hekim önerisiyle evde serum uygulaması planlanabilir.
2. Hastalık Modifiye Edici Tedaviler
. İnterferonlar
. Monoklonal antikorlar
. Oral ilaçlar
. Subkutan enjeksiyonlar
Bu noktada düzenli evde enjeksiyon uygulamaları hasta uyumunu artırabilir.
3. Semptomatik Tedavi
. Kas gevşeticiler
. Antidepresanlar
. Mesane düzenleyici ilaçlar
. Ağrı tedavileri
. Fizik tedavi
İleri evrede hareketsiz kalan hastalarda:
. Evde pansuman
. Evde yatak yarası bakımı
. Düzenli cilt kontrolü
Önemlidir.
MS Hastalarında Olası Komplikasyonlar
. Bası yaraları
. İdrar yolu enfeksiyonları
. Düşme riski
. Depresyon
. Beslenme bozuklukları
Uzun süreli yatış durumunda evde pansuman ve yatak yarası bakımı komplikasyonların önlenmesinde destekleyici rol oynar.
MS Hastalığının Prognozu (Seyri)
MS kişiden kişiye değişir.
. Bazı hastalar hafif seyir gösterir.
. Bazılarında ilerleyici motor kayıp gelişebilir
. Erken tanı ve düzenli takip prognozu olumlu etkiler.
Yaşam süresi çoğu hastada normal popülasyona yakındır.
MS Hastalarında Evde Bakımın Önemi
Hareket kısıtlılığı olan MS hastalarında:
. Evde serum uygulamaları
. Evde enjeksiyon
. Evde kan alma hizmeti
. Evde pansuman
. Evde yatak yarası bakımı
gibi hemşirelik hizmetleri yaşam kalitesini artırır ve hastane yatışlarını azaltmaya yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
MS tamamen iyileşir mi?
- Şu an için kesin tedavisi yoktur ancak kontrol altına alınabilir.
MS hastası hamile kalabilir mi?
- Hekim kontrolünde ve yakın takiple evet.
MS hastalarında evde serum uygulanabilir mi?
- Hekim planlaması doğrultusunda uygun hastalarda evde serum uygulanabilir.
MS hastalarında yatak yarası riski var mı?
- İleri evrede hareketsizlik varsa risk oluşabilir; düzenli cilt takibi ve evde yatak yarası bakımı önemlidir.
MS hastalarında evde enjeksiyon uygun mu?
- Hekim önerisiyle planlanan tedaviler evde enjeksiyon uygulaması ile hasta konforunu artırır.
MS hastalarında evde kan alam hizmeti uygun mu?
- Evde kan alma hizmeti hastaların konforunu artıran uygulamadandır.
Sonuç
Multipl Skleroz, merkezi sinir sistemini etkileyen kronik ve kompleks bir hastalıktır. Erken tanı, düzenli takip ve multidisipliner yaklaşım hastalığın seyrini olumlu yönde etkiler.
Hareket kısıtlılığı veya atak dönemlerinde hemşirelik bakım desteği; evde serum, evde enjeksiyon, evde pansuman, evde yatak yarası bakımı ve evde kan alma hizmetleri gibi uygulamalarla hastanın yaşam konforunu artırmaya yardımcı olabilir.
Bu yazı, Ankara’nın Bağlıca, Çayyolu, Ümitköy, Koru mahallesi, Yaşamkent, Etimesgut gibi pek çok bölgesinde araştıırlan;MS Nedir? Evde respiratörlü hasta bakımı? Nazogastrik sonda (NG sonda) nedir? NG takılması? NG li hastad bakım?Dehidratasyonda evde serum?Kusmada serum/evde serum verilirmi? serum takılırmı? Bulantıda evde erum uygunmu?Gripte serum takılır mI? evde serum uygunmu?İshalde serum takılır mı_ evde serum kimlere takılır?Palyatif bakımda evde serum nedir? Yatağa bağımlı hasta kimdir? Yatak yarası bakımı , pansuman nasıl yapılır? Yatağa bağımlı hastada serum/evde serum desteği nedir?Beslenme bozukluğunda serum/evde serum uygunmu? İdarra sondası takılması nedir? İdrar sondası çıkarılması nedir? Evde idrar sondası takılır mı?ALS Nedir? ALS li hastalarda evde bakım, ALS li hastada serum takibi, evde serum,Ameliyat sonrası pansuman nedir, Evde pansuman nedir, Ameliyat sonrası dikiş alma, enjeksiyon nedir, yatak yarası nedir, yatak yarası bakımı, yara pansumanı, evde pansuman, evde serum, evde serum kimlere takılır,evde serum faydalı mı?, evde enjeksiyon nedir?evde enjeksiyon kimler yapar gibi sorulardan dolayı bilgilendirme amaçlıdır.
